Wyjaśnienie gatunków blach okrętowych: A, B, D, E i klasa 36

Dwuczęściowy system nazewnictwa

Przepisy towarzystw klasyfikacyjnych (ABS, BV, CCS, DNV, KR, LR, NK, RINA i inne stosują niemal identyczne systemy) nazywają stal kadłubową według poziomu wytrzymałości + gatunku udarności:

• Wytrzymałość zwykła (gatunki A, B, D, E): minimalna granica plastyczności ~235 MPa
• Wytrzymałość podwyższona (AH32/36/40, DH…, EH…, FH…): minimalna granica plastyczności 315, 355 lub 390 MPa

Litera to temperatura

Litera określa temperaturę, w której gwarantowana jest udarność Charpy:

Litera	Temperatura badania udarności
A	W większości przypadków badanie udarności nie jest wymagane*
B	0 °C
D	−20 °C
E	−40 °C
F (podwyższona wytrzymałość)	−60 °C

*Blacha gatunku A jest badana udarnościowo tylko w niektórych sytuacjach dotyczących grubości/produktu; B, D i E zawsze mają wymóg badania, a wartości różnią się również w zależności od grubości.

Logika to kruche pękanie: kadłub statku nie może pękać w najzimniejszej wodzie, po której pływa. Projektanci przypisują wytrzymalsze (późniejsze litery) gatunki do odsłoniętych, silnie obciążonych miejsc — pasów poszycia, naroży luków, konstrukcji lodowych — a gatunki A/B do łagodniejszych zadań.

Co oznacza AH36 w całości

AH36: podwyższona wytrzymałość (H), gatunek udarności A (0 °C), minimalna granica plastyczności 355 MPa (liczba 36 nawiązuje do 36 ksi). DH36 i EH36 to ta sama wytrzymałość przy −20 °C i −40 °C. Wymagania energii udarności są rzędu 34 J wzdłużnie dla klasy 36 (zależne od grubości) — liczby zawsze odczytuje się z aktualnych przepisów towarzystwa, a nie z pamięci.

Zakup i certyfikacja

Blacha okrętowa jest kupowana według przepisów nazwanego towarzystwa, z certyfikacją hutniczą (powszechnie kontrola typu 3.2) tego towarzystwa; blacha nie jest AH36 w abstrakcji. Tam, gdzie połączenia spawane przecinają grubość blachy (na przykład połączenia T w dnach podwójnych), blacha o jakości Z (ciągliwość w kierunku grubości, Z15/Z25/Z35) jest określana osobno, aby zapobiec rozwarstwianiu lamelarnemu.

Stan dostawy: walcowana, normalizowana lub TMCP

Ten sam gatunek może przybyć w różnych stanach dostawy, a towarzystwa traktują je różnie. Starsza praktyka normalizowała blachę o podwyższonej wytrzymałości; nowoczesne huty powszechnie dostarczają blachę TMCP (thermo-mechanically controlled processed), która osiąga wytrzymałość klasy 36 i 40 przy niższym równoważniku węgla — wyraźnie łatwiejsze spawanie, rzeczywista zaleta projektowa przy grubych przekrojach kadłuba. Wymagania udarności zaostrzają się wraz ze wzrostem grubości (wartości energii, a czasem temperatura badania zmieniają się wraz z pasmami grubości w przepisach), dlatego litera gatunku, która wystarcza przy 20 mm, może wymagać ponownego sprawdzenia przy 60 mm. Wraz ze wzrostem grubości gatunki o zwykłej wytrzymałości również nabywają wymagań udarności w niektórych zastosowaniach — kolejny powód, dla którego przepis towarzystwa dla rzeczywistego zamówienia, a nie przydomek gatunku, jest specyfikacją.

Lód i praca w zimnie

Przepisy dotyczące żeglugi polarnej i zimowej przesuwają wybór w kierunku gatunków udarności E i F dla poszycia pasa lodowego, a zapisy klasyfikacyjne dla statków klasy polarnej dodają własne wymagania materiałowe na szczycie drabiny A–F. Wzorzec powtarza podstawową logikę systemu: im zimniejsze i bardziej obciążone miejsce, tym dalej w alfabecie musi sięgać blacha.